Ruszył nabór FEnIKS na wsparcie zrównoważonych systemów gospodarowania wodami opadowymi. Budżet wynosi 400 mln zł, a wnioski można składać od 15 października 2026 r. do 30 stycznia 2027 r. Dla uprawnionych miast to możliwość sfinansowania inwestycji w retencję i zielono-niebieską infrastrukturę. Przygotowania warto rozpocząć od sprawdzenia warunków naboru oraz ustalenia, jakiej dokumentacji środowiskowej i wodnoprawnej wymaga planowany zakres prac.
Nabór FEnIKS na wody opadowe — najważniejsze informacje
Nabór nr FENX.01.02-IW.01-001/26 prowadzi Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Wsparcie dotyczy zrównoważonych systemów gospodarowania wodami opadowymi z udziałem zieleni, zielono-niebieskiej infrastruktury i rozwiązań opartych na przyrodzie.
Najważniejsze parametry naboru:
- budżet: 400 mln zł;
- termin składania wniosków: od 15 października 2026 r. do 30 stycznia 2027 r., do godz. 15.30;
- maksymalny poziom dofinansowania: 77% wydatków kwalifikowalnych projektu;
- minimalna kwota dofinansowania: 1 mln zł;
- sposób składania wniosków: elektronicznie, za pośrednictwem aplikacji WOD2021.
Minimalna kwota dofinansowania nie jest tym samym co minimalna wartość całej inwestycji. Przy planowaniu budżetu trzeba uwzględnić wkład własny i ewentualne wydatki niekwalifikowalne.
Kto może ubiegać się o dofinansowanie?
Ten nabór ma ograniczony zasięg. Zgodnie z ogłoszeniem dotyczy wyłącznie miast uczestniczących w projekcie „Opracowanie planów adaptacji do zmian klimatu w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców” oraz miasta stołecznego Warszawy.
Wśród podmiotów uprawnionych do składania wniosków wskazano:
- jednostki samorządu terytorialnego;
- jednostki organizacyjne działające w imieniu jednostek samorządu terytorialnego;
- podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji obowiązków własnych jednostek samorządu terytorialnego.
Samo posiadanie statusu spółki komunalnej lub realizowanie inwestycji na terenie miasta nie przesądza więc o możliwości uzyskania wsparcia. Przed rozpoczęciem przygotowań należy zweryfikować zarówno uprawnienie wnioskodawcy, jak i zgodność projektu z warunkami naboru.
Jakie inwestycje mogą otrzymać wsparcie?
Nabór obejmuje rozwiązania służące zrównoważonemu gospodarowaniu wodami opadowymi, wykorzystujące zieleń i naturalne procesy przyrodnicze. NFOŚiGW wymienia m.in. ogrody deszczowe, zielone dachy oraz tereny zielone zatrzymujące wodę.
Znaczenie ma również powiązanie inwestycji z miejskim planem adaptacji do zmian klimatu. Przygotowując projekt, warto wskazać, jaki problem rozwiązuje przedsięwzięcie i jak wpisuje się w działania adaptacyjne miasta.
Nie należy zakładać, że każdy zbiornik, odcinek kanalizacji deszczowej czy teren zieleni automatycznie kwalifikuje się do finansowania. Ocenie podlega zgodność całego projektu z regulaminem i kryteriami wyboru.
Od czego rozpocząć przygotowanie dokumentacji?
Pierwszym krokiem powinno być uporządkowanie informacji o inwestycji. Na tym etapie warto ustalić:
- lokalizację i granice przedsięwzięcia;
- powierzchnię oraz charakter zlewni;
- obecny sposób zagospodarowania wód opadowych;
- planowane rozwiązania retencyjne i sposób odprowadzania nadmiaru wody;
- zakres budowy, przebudowy lub likwidacji istniejących obiektów;
- powiązania z innymi elementami infrastruktury;
- istniejące decyzje, pozwolenia i dokumentację techniczną.
Takie zestawienie pozwala ocenić, jakie opracowania będą potrzebne i w jakiej kolejności należy prowadzić przygotowania. Pomaga również ustalić, czy dokumenty dotyczą tego samego zakresu inwestycji.
Czy inwestycja wymaga decyzji środowiskowej i KIP?
Nie każda inwestycja związana z retencją lub zagospodarowaniem deszczówki wymaga decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Obowiązek jej uzyskania zależy od kwalifikacji przedsięwzięcia na podstawie przepisów dotyczących przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Analizie podlega rzeczywisty zakres inwestycji, jej parametry oraz powiązania z innymi elementami przedsięwzięcia.
Jeżeli projekt należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dokumentem wykorzystywanym w postępowaniu jest co do zasady karta informacyjna przedsięwzięcia — KIP. Na podstawie zebranych informacji właściwy organ rozstrzyga, czy konieczne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko i sporządzenie raportu.
KIP nie jest zatem dokumentem wymaganym automatycznie dla każdej inwestycji finansowanej z FEnIKS. Najpierw należy prawidłowo zakwalifikować przedsięwzięcie.
Kiedy potrzebna jest dokumentacja wodnoprawna?
Zakres obowiązków wodnoprawnych zależy przede wszystkim od przyjętego rozwiązania technicznego i sposobu gospodarowania wodą.
Innej analizy wymaga szczelny zbiornik do gromadzenia deszczówki, innej urządzenie infiltracyjne, a jeszcze innej układ obejmujący odprowadzanie wód do odbiornika i wykonanie wylotu.
W zależności od zakresu inwestycji należy sprawdzić, czy potrzebne jest:
- pozwolenie wodnoprawne;
- zgłoszenie wodnoprawne;
- sporządzenie operatu wodnoprawnego jako elementu dokumentacji do wniosku o pozwolenie;
- uwzględnienie lub zmiana istniejących uprawnień wodnoprawnych.
Samo określenie obiektu jako „zbiornika retencyjnego” nie wystarcza do ustalenia obowiązków. Istotne są jego konstrukcja, funkcja, sposób zasilania, przelewy oraz powiązanie z gruntem, wodami i pozostałą infrastrukturą.
Przykładowo Wody Polskie wskazują, że szczelny zbiornik gromadzący wody opadowe nie jest urządzeniem wodnym i jego wykonanie nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Nie oznacza to jednak automatycznie braku obowiązków dotyczących innych elementów całego układu.
Spójność dokumentacji ma znaczenie
Opis przedsięwzięcia we wniosku o dofinansowanie, dokumentacji projektowej i opracowaniach środowiskowych powinien być spójny. Szczególnej uwagi wymagają:
- lokalizacja i zakres robót;
- parametry zbiorników oraz innych urządzeń;
- powierzchnia zlewni;
- sposób zagospodarowania wód;
- odbiornik i warunki odprowadzania wód;
- podział inwestycji na etapy.
Zmiana koncepcji technicznej może wpływać na aktualność wcześniejszych analiz i dokumentów. Dlatego współpracę projektanta z osobami przygotowującymi dokumentację środowiskową i wodnoprawną warto rozpocząć już podczas opracowywania koncepcji.
Termin naboru a harmonogram uzyskiwania decyzji
Termin składania wniosków o dofinansowanie nie jest równoznaczny z terminem zakończenia wszystkich postępowań administracyjnych.
Zakres dokumentów wymaganych przy złożeniu wniosku oraz na kolejnych etapach należy ustalić na podstawie regulaminu i załączników do konkretnego naboru. Nie należy z góry zakładać ani obowiązku posiadania wszystkich decyzji w dniu składania wniosku, ani możliwości dostarczenia ich w dowolnym późniejszym terminie.
Praktycznym rozwiązaniem jest przygotowanie harmonogramu obejmującego:
- Weryfikację uprawnienia do ubiegania się o wsparcie.
- Ustalenie zakresu i założeń technicznych inwestycji.
- Kwalifikację środowiskową i analizę obowiązków wodnoprawnych.
- Sporządzenie wymaganych opracowań i złożenie odpowiednich wniosków.
- Skoordynowanie dokumentacji z wymaganiami naboru.
Taki harmonogram pozwala wcześniej rozpoznać elementy, które mogą wpływać na gotowość projektu.
Jak MASAD może wesprzeć przygotowanie inwestycji?
MASAD wspiera inwestorów w ustaleniu i przygotowaniu dokumentacji środowiskowej oraz wodnoprawnej dla przedsięwzięć związanych z gospodarowaniem wodami opadowymi.
Zakres współpracy może obejmować:
- analizę obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;
- przygotowanie karty informacyjnej przedsięwzięcia, jeżeli jest wymagana;
- analizę wymaganych zgód wodnoprawnych;
- sporządzenie operatu wodnoprawnego lub dokumentacji do zgłoszenia wodnoprawnego;
- wsparcie w postępowaniach administracyjnych w uzgodnionym zakresie;
- współpracę z projektantem w celu zachowania spójności opracowań.
Zakres prac jest ustalany na podstawie charakteru inwestycji i dostępnych materiałów.
Planujesz inwestycję w retencję lub zagospodarowanie wód opadowych? Skontaktuj się z MASAD. Prześlij opis przedsięwzięcia, jego lokalizację oraz posiadaną dokumentację — przygotujemy propozycję zakresu prac środowiskowych i wodnoprawnych wraz z wyceną.
Informacje o naborze według stanu na 17 października 2026 r. Przed złożeniem wniosku należy sprawdzić aktualną dokumentację i komunikaty NFOŚiGW.
Źródła
- NFOŚiGW — ogłoszenie naboru FENX.01.02-IW.01-001/26
- NFOŚiGW — informacja o wsparciu miejskich inwestycji w gospodarowanie wodami opadowymi
- GDOŚ — system ocen oddziaływania na środowisko
- Wody Polskie — najczęściej zadawane pytania